नवलपरासी । जेठ मसान्तबाट कुनै पनि नदी तथा खोलाबाट नदीजन्य पदार्थ उत्खनन गर्न नपाइने कानुनी व्यवस्था भएता पनि साउनको पहिलो हप्तासम्म पनि तस्करी जारी रहेको छ ।
सरोकारवाला निकायहरू थाहा नपाएजस्तै मौन देखिएका छन् ।सुनवल नगरपालिका–११ अन्तर्गत पर्ने भुमही खोलाबाट दैनिक दिनदहाडै ढुङ्गा, मिस्कटलगायतका नदीजन्य सामग्रीहरूको तस्करी भइरहेको छ । तर, स्थानीय तहदेखि सुरक्षा निकायसम्म मौन छन् ।
विशेष गरी साँझपख र रातको समयमा उत्खनन गरी ट्याक्टर प्रयोग गरेर ओसारपसार भइरहेको छ । उक्त क्षेत्रको अधिकांश भू–भाग बाबागोरिया सामुदायिक वन उपभोक्ता समूहको अधिकार क्षेत्रभित्र पर्छ, जहाँ तस्करी अत्यधिक भइरहेको पाइएको छ ।
यस विषयमा वन उपभोक्ता समितिका जिम्मेवार पदाधिकारीसँग जिज्ञासा राख्दा उनीहरूले तस्करी रोक्न स्थानीय तह र सुरक्षा निकायको सहयोग नपाएको गुनासो गरेका छन् ।एक पदाधिकारीले नाम उल्लेख नगर्ने सर्तमा भने, “सबै सेटिङमै भइरहेको छ, कसलाई के भन्ने ? प्रहरी र जनप्रतिनिधिको मिलेमतो छ, खबर गर्दा पनि प्रहरी आउँदैन ।”
वन समितिले पटक–पटक अनुगमन गरेर चोरी निकासी रोक्ने प्रयास गरे तापनि धम्की आउने गरेको र सुरक्षा निकायको साथबिना ज्यान जोखिममा राखेर काम गर्न नसकिने बताएका छन् । नगरपालिका र सुरक्षा निकायलाई जानकारी गराउँदा समेत कुनै चासो नदेखाइएको उनीहरूको गुनासो छ ।
गत आर्थिक वर्षमा खोला व्यवस्थापनका विषयमा डिभिजन वन कार्यालय र सुनवल नगरपालिकाबिच विवाद भएपछि अन्तिम समयमा वन कार्यालयले आइइइ स्वीकृति गरेर ‘अमानत प्रणाली’ अन्तर्गत चाइना स्टेट कन्स्ट्रक्सन कर्पोरेसन लिमिटेड लाई नदीजन्य पदार्थ सङ्कलनको जिम्मा दिएको थियो ।
उक्त कम्पनीले स्थानीय ठेकेदारमार्फत भुमही, तुरीया र सेती खोलाबाट उत्खनन गरेको बताइएको छ । तर अहिले पनि स्थानीयदेखि माथिल्लो तहसम्मको मिलेमतोमा तुरीया खोलाबाट समेत बेलाबेलामा अवैध उत्खनन भइरहेको स्रोतले जनाएको छ ।
यस विषयमा सुनवल नगरपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत शेषकान्त पौडेलले आफूलाई जानकारी नभएको बताउँदै नगर प्रहरी परिचालन गरेर निगरानी गरिने प्रतिक्रिया दिए ।
डिभिजन वन कार्यालयका अधिकृत मोसाफिर भगतले अहिले उत्खनन गर्न नपाइने समय भएको बताए । ढुङ्गा, बालुवा, गिटी उत्खनन, बिक्री तथा व्यवस्थापनसम्बन्धी मापदण्ड २०७७ (पहिलो संशोधन २०७९) को दफा ४, उपदफा १६ अनुसार प्रत्येक वर्ष असार १ गतेदेखि भदौ मसान्तसम्म नदीजन्य पदार्थको उत्खनन गर्न नपाइने व्यवस्था छ । बुटवल-टुडेबाट
