दाङ । महिला सशक्तीकरणको कुरा गर्दा अब महिलालाई केवल अधिकार र अवसरको कुरा गरेर मात्र पुग्दैन। महिलालाई आर्थिक रूपमा आत्मनिर्भर, उद्यमशील र व्यवसायी बनाउनु आजको महत्वपूर्ण आवश्यकता हो। परिवार, समाज र राष्ट्रको विकासमा महिलाको भूमिका अत्यन्त महत्वपूर्ण भए पनि अझै धेरै महिला आफ्नै क्षमता र सीप हुँदाहुँदै पनि आर्थिक अवसरबाट टाढा छन्। त्यसैले महिलालाई सीप, पूँजी, प्रविधि, बजार र व्यवसाय सञ्चालनसम्बन्धी ज्ञानसँग जोड्ने कार्यक्रम आवश्यक छ।
यही आवश्यकतालाई आत्मसात् गर्दै ‘घोराही बनाऔँ अभियान’ ले महिलालाई उद्यमी र व्यवसायी बनाउने सोच अघि बढाउनु सकारात्मक र स्वागतयोग्य पहल हो। विकास भनेको सडक, भवन र भौतिक संरचना निर्माण मात्र होइन। नागरिकलाई सक्षम, आत्मनिर्भर र उत्पादनशील बनाउनु पनि विकासको महत्वपूर्ण आधार हो। महिलाको आर्थिक सशक्तीकरणबिना समृद्ध घोराहीको परिकल्पना पूर्ण हुन सक्दैन।
महिलामा उद्यमशीलता विकास गर्न सर्वप्रथम उनीहरूको क्षमता पहिचान गर्न आवश्यक छ। सिलाइ–कटाइ, कृषि तथा पशुपालन, खाद्य प्रशोधन, हस्तकला, सौन्दर्य व्यवसाय, होटल तथा पर्यटन, घरेलु उद्योग, डिजिटल व्यवसायलगायत विभिन्न क्षेत्रमा महिलाले राम्रो सम्भावना बोकेका छन्। तर सम्भावनालाई व्यवसायमा रूपान्तरण गर्न आवश्यक ज्ञान, लगानी र बजारको अभाव धेरैका लागि चुनौती बनेको छ। अभियानले यस्ता समस्यालाई सम्बोधन गर्ने गरी सीपमूलक तालिम, व्यवसाय परामर्श, सहुलियतपूर्ण ऋण तथा बजार व्यवस्थापन जस्ता कार्यक्रम सञ्चालन गर्न सके धेरै महिला आफ्नै व्यवसाय सुरु गर्न सक्षम हुनेछन्।
महिलालाई व्यवसायमा अगाडि बढाउँदा त्यसको प्रभाव एउटा व्यक्तिमा मात्र सीमित हुँदैन। एउटा महिला उद्यमी बन्दा उनको परिवारको आम्दानी बढ्छ, रोजगारी सिर्जना हुन्छ र स्थानीय उत्पादनले बजार पाउँछ। अझ केही महिलाले अरू महिलालाई रोजगारी दिन थाले भने त्यसले समुदायमै आर्थिक गतिविधि विस्तार गर्छ। यसरी महिला उद्यमशीलता घरको अर्थतन्त्रदेखि स्थानीय अर्थतन्त्र हुँदै समग्र नगरको आर्थिक विकाससँग जोडिन्छ।
हामीले महिलालाई सहयोग गर्ने नाममा केवल तालिम दिने परम्परालाई पनि परिवर्तन गर्नुपर्छ। तालिमपछि उत्पादन कसरी गर्ने, लागत कसरी घटाउने, मूल्य निर्धारण कसरी गर्ने, ब्रान्ड कसरी बनाउने, सामाजिक सञ्जालमार्फत बजार कसरी खोज्ने र उत्पादित वस्तु कहाँ बिक्री गर्ने भन्ने विषयमा व्यावहारिक सहयोग आवश्यक छ। तालिमदेखि बजारसम्मको सम्पूर्ण श्रृंखला निर्माण गर्न सके मात्र महिला उद्यमशील कार्यक्रम प्रभावकारी बन्न सक्छ।
त्यसैगरी व्यवसाय गर्न चाहने महिलाका लागि पूँजीको पहुँच सहज बनाउनुपर्छ। सानो व्यवसाय सुरु गर्न चाहने महिलाले बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट ऋण लिन खोज्दा अनेकौँ व्यवहारिक कठिनाइ सामना गर्नुपर्ने अवस्था छ। स्थानीय सरकार, निजी क्षेत्र, सहकारी र वित्तीय संस्थाबीच सहकार्य गरेर महिलाका लागि विशेष उद्यमशीलता कार्यक्रम सञ्चालन गर्न सकिन्छ।
घोराहीमा उत्पादित वस्तुलाई घोराहीमै प्राथमिकता दिने, स्थानीय महिला उद्यमीका उत्पादनका लागि बिक्री केन्द्र निर्माण गर्ने, डिजिटल बजारको विस्तार गर्ने र स्थानीय तथा बाह्य बजारसँग जोड्ने काममा पनि अभियानले महत्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्छ। यसले ‘महिला उद्यमी–स्थानीय उत्पादन–स्थानीय रोजगारी–स्थानीय समृद्धि’ को चक्र निर्माण गर्न सहयोग पुर्याउनेछ।
म व्यवसायीका रूपमा महिलामा रहेको क्षमता, सिर्जनशीलता र मेहनतलाई नजिकबाट बुझ्ने अवसर पाएकी छु। महिलालाई अवसर र उचित वातावरण प्रदान गर्ने हो भने उनीहरू सफल व्यवसायी मात्र होइन, रोजगारी सिर्जना गर्ने उद्यमी बन्न सक्छन्। त्यसैले महिलालाई उद्यमी र व्यवसायी बनाउने अभियानमा घोराही बनाऔँ अभियानको साथमा म पनि छु।
हाम्रो लक्ष्य महिलालाई सहयोगको पात्र मात्र होइन, आर्थिक विकासको नेतृत्वकर्ता बनाउनु हुनुपर्छ। महिलाको सीप, श्रम र सिर्जनशीलतालाई उत्पादनसँग जोड्दै आत्मनिर्भर घोराही निर्माण गर्न सके मात्र समृद्धिको यात्रा बलियो हुनेछ। त्यसैले महिला उद्यमशीलता विकासमा सबै क्षेत्रको सहकार्य, प्रतिबद्धता र निरन्तर प्रयास आवश्यक छ। सक्षम महिला, सफल व्यवसाय र आत्मनिर्भर परिवार नै समृद्ध घोराही निर्माणको बलियो आधार बन्न सक्छ।
