बाँके । नेपाल-भारत मुख्य नाका जमुनाहमा केही दिनअघि चेकजाँचका क्रममा सशस्त्र प्रहरीका पुरुष जवान र स्थानीय महिलाबीच हातपात भएपछि सशस्त्र प्रहरी बल नं. ३० गण बागेश्वरीले नाकामा *महिला सशस्त्र प्रहरी* खटाएको छ।
*के भएको थियो:*
1. *घटनाको पृष्ठभूमि*: जमुनाह नाकाबाट दैनिक घरायसी सामान लिएर ओहोरदोहोर गर्ने महिलाहरूको संख्या ठूलो छ। पुरुष सुरक्षाकर्मीले महिलाको झोला/शरीर जाँच गर्दा विवाद हुने गरेको गुनासो पुरानै हो।
2. *हातपात*: गत हप्ता एक महिलाले ‘दुर्व्यवहार गरेको’ भन्दै चेकपोस्टमा प्रतिकार गरेपछि धकेलाधकेलको अवस्था आयो। घटनाको भिडियो सामाजिक सञ्जालमा भाइरल भएपछि विवाद चर्कियो।
3. *स्थानीयको आक्रोश*: महिला अधिकारकर्मी र स्थानीयले ‘महिला जाँच्न महिला प्रहरी चाहियो’ भन्दै गणमा ज्ञापनपत्र बुझाए।
*गणको निर्णय:*
सशस्त्र प्रहरी बल नं. ३० गण बागेश्वरीका गणपति एसपी भिम चन्दले तत्काल नाकामा महिला सशस्त्र प्रहरी खटाउने निर्णय गरे। अहिले नाकामा महिला जवानहरूले महिला यात्रुको जाँच गर्छन्।
*किन महत्वपूर्ण छ:*
1. *लैंगिक संवेदनशीलता*: _सशस्त्र प्रहरी नियमावली_ अनुसार पनि महिलाको शारीरिक जाँच महिला सुरक्षाकर्मीबाट मात्र गराउनुपर्छ।
2. *मानवअधिकार*: चेकजाँचका नाममा मर्यादाविपरीत व्यवहार हुन नदिन यो कदमले मद्दत गर्छ।
3. *विश्वास*: नाकामा खटिने महिला प्रहरी हुँदा महिला यात्रु ढुक्क भएर आवतजावत गर्छन्, सूचना पनि दिन्छन्।
*अहिलेको व्यवस्था:*
– *समय*: बिहान ६ देखि महिला टोली
– *राति*: विशेष अवस्थामा महिला प्रहरीलाई ‘अन कल’ मा राखिएको
– *पुरुष जवान*: भन्सार, गाडी र पुरुष यात्रुको जाँचमा
– *CCTV*: चेकपोस्टमा 24सै घण्टा निगरानी
*एसपीको भनाइ:*
गणपति एसपी चन्दले भने, ‘घटना दुःखद हो। हामीले तत्काल महिला फौज थप्यौं। सुरक्षाकर्मीलाई पनि लैंगिक संवेदनशीलताको तालिम दिँदैछौं। सीमा सुरक्षा कडा हुन्छ, तर मानवअधिकार उल्लंघन हुँदैन।’
*चुनौती बाँकी नै छ:*
1. *जनशक्ति अभाव*: सशस्त्रमा महिला दरबन्दी कम छ। 24सै घण्टा खटाउन गाह्रो।
2. *रातिको समय*: राति महिला तस्करले पुरुष जवानको ‘फाइदा’ उठाउने जोखिम।
3. *व्यवहार परिवर्तन*: तालिमबिना युनिफर्म मात्र फेरेर सोच बदलिँदैन।
जमुनाह नाका दैनिक २० हजार+ मानिस ओहोरदोहोर गर्ने व्यस्त नाका हो। महिला प्रहरी खटिएपछि नाकामा हुने झमेला कम हुने र तस्करी नियन्त्रणमा पनि सघाउ पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।
यदि नाकामा तपाईंमाथि दुर्व्यवहार भए सशस्त्र प्रहरीको हेल्पलाइन ११५५ वा राष्ट्रिय महिला आयोग ११४५ मा उजुरी गर्न सक्नुहुन्छ।
