काठमाडौं । थापाथलीको बागमती किनारमा वर्षौंदेखि रहेका टिन-त्रिपालका घरहरू अहिले खाली छन्। २०८२ वैशाखमा सरकारले दिएको २ दिने सूचनापछि सुरक्षाकर्मीको उपस्थितिमा बस्ती खाली गरिएको हो।
*के भयो खाली गरेपछि:*
1. *बस्तीको अवस्था*: साँघुरा गल्ली, नीलो त्रिपालका छाप्रा र भिडभाड अब हटेको छ। ठाउँ अहिले खुला छ, तर अधिकांश संरचना भत्काइएको छ ।
2. *कसलाई हटाइयो भन्ने विवाद*: KVDA को २०८१ को सर्वेक्षण अनुसार बस्तीमा ३९१ जना बस्दै आएका थिए। तर नागरिकता रेकर्ड क्रसचेक गर्दा करिब ९०% सुकुम्बासीको देशको अन्यत्र आफ्नै जग्गा रहेको पाइएको छ। यसले “वास्तविक सुकुम्बासी को हो” भन्ने बहस फेरि उठाएको छ ।
3. *विस्थापितको अवस्था*: केही परिवारले सामान बोकेर भक्तपुर, बल्खु, बालाजु लगायत ठाउँमा सारिएका छन्। सरकारले दशरथ रंगशाला र बालाजुका होटलमा अस्थायी बसोबासको व्यवस्था गरेको छ। तर धेरैको गुनासो छ – “होटेलमा कति बस्न पाउने? पछि कहाँ जाने?” भनेर अनिश्चितता छ ।
4. *अघिल्ला प्रयासको पाठ*: २०६९ मा बाबुराम भट्टराई नेतृत्वको सरकारले पनि थापाथलीका २५१ घर भत्काएर इच्छांगु नारायणमा २३ करोड खर्चेर अपार्टमेन्ट बनाएको थियो। तर त्यहाँ बस्न कसैले मानेनन् – कोठा सानो, काम गर्ने ठाउँ टाढा भएको कारण। ती भवन अहिले पनि खाली छन्।
*अहिलेको अवस्था:*
– बागमती किनार सफा देखिन्छ, तर पुनर्वासको टुंगो लागेको छैन।
– सरकारले “नदी किनार जोखिमपूर्ण छ, बर्खामा बाढी आउँछ” भन्दै खाली गरेको हो। 5b25
– मानव अधिकार आयोगले प्रक्रियामा मानव अधिकार उल्लंघन नहोस् भनेर अनुगमन गरिरहेको छ।
धेरैजसो परिवारका लागि थापाथली रोजगारी र जीविकोपार्जनको केन्द्र थियो। त्यसैले खाली गरेपछि “अब कहाँ जाने, काम कसरी चलाउने” भन्ने प्रश्न सबैभन्दा ठूलो बनेको छ ।
