बाँके । *लक्ष्य किन भेटिएन होला – मुख्य कारणहरू:*
*१. तस्करी र चोरी पैठारी बढेको*
खुला सीमा + साना गल्लीबाट पोका-पारी सामान भित्रिने। काँडे तार लगाए पनि १ नं गेट छोडेर अरू ठाउँबाट ओसारपसार हुन्छ। भन्सार नछिरी आएको सामानको राजस्व शून्य।
*२. Under-invoicing र गलत वर्गीकरण*
पहिला कुरा गरेका थियौं। महँगो सामानलाई कम मूल्य देखाएर वा कम दर पर्ने शीर्षकमा पास गराउने। बिल घटेपछि राजस्व आफैँ घट्छ।
*३. आयात नै घटेको*
बैंकको कडाइ, LC मार्जिन बढेको, डलर महँगो भएपछि व्यापारीले आयात नै कम गरेका छन्। सामान कम आयो भने राजस्व घट्छ नै।
*४. सेटिङको आरोप*
तिम्रो पहिलो म्यासेजमै उल्लेख छ। भन्सारकर्मी र व्यापारीबीच मिलेमतो भयो भने सरकारी तथ्यांकमा सामान कम देखिन्छ।
*५. राजस्व चुहावट नियन्त्रणको कमजोरी*
X-ray स्क्यानर, CCTV, ASYCUDA सिस्टम भए पनि मानवीय हस्तक्षेप र निगरानी फितलो हुँदा लक्ष्य भेटिँदैन।
*असन्तुलन के देखिन्छ भने:*
सशस्त्र प्रहरी/नेपाल प्रहरीले तस्करीका सामान समातेर भन्सारमा बुझाइरहेका छन् – जस्तो SP भिम चन्दको टोलीले २१ लाखको सामान पक्रेको खबर थियो। त्यो भनेको भन्सार नछिरी आएको सामान हो। यदि सबै सामान भन्सार हुँदै आएको भए त्यो २१ लाख पनि राजस्वमा थपिन्थ्यो।
*अब के गर्नुपर्ला?*
1. जोखिममा आधारित जाँच कडा पार्ने
2. भन्सार कर्मचारीको Rotational transfer
3. स्थानीय व्यापारी र ढुवानीकर्तासँग सरसल्लाह गरेर “सेल्फ डिक्लेरेसन” लाई विश्वासिलो बनाउने
4. सर्वसाधारणलाई चोरी पैठारी सामान नकिन्न सचेतना
