बाँके । *बगर किन महत्वपूर्ण छ भने:*
1. *अण्डा पार्ने ठाउँ*: घडियाल गोहीले बालुवाको बगरमा २-३ फिट खाल्डो खनेर 30-60 वटा अण्डा पार्छ। बालुवाको तातोले 60-70 दिनमा चल्ला निस्कन्छ। पानीभित्र अण्डा पर्न सक्दैन।
2. *सुरक्षित ठाउँ*: नदीको किनार, मान्छे कम जाने बगरमा आमा गोहीले अण्डा सुरक्षित ठान्छ। राप्ती उपत्यकाको बगर नेपालमै घडियालको सबैभन्दा ठूलो बासस्थान हो।
3. *चल्ला हुर्कने ठाउँ*: अण्डा फुटेपछि साना गोही बगरको उथलो पानीमा पौडिएर सिक्छन्। ठूलो लहर र ढुंगा भएको ठाउँमा बाँच्दैनन्।
*तर अहिले समस्या के छ:*
प्लास्टिक, चाउचाउको प्याकेट, माछा मार्ने डोरी, मान्छेको खुट्टाको चाप। फोहोरले २ वटा काम गर्छ –
1. घाम छेकेर बालुवा चिसो बनाइदिन्छ → अण्डा कुहिन्छ
2. साना गोही प्लास्टिक खाएर मर्छन्
*सरसफाइ किन जरुरी:*
“संरक्षणका लागि सरसफाइ” – यो नारा ठ्याक्कै मिल्यो। हामीले बगरबाट बोतल र प्याकेट मात्र उठाए पनि घडियालको 70% अण्डा बचाउन सक्छौं। चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज राप्ती नदीमा हरेक वर्ष बगर सरसफाइ अभियान चल्छ। स्थानीय, विद्यार्थी, पर्यटन व्यवसायी सबै जुट्छन्।
राप्ती नदी भनेको घडियाल गोहीको विश्वमै बाँकी रहेको 2% बासस्थान मध्येको एक हो। बगर फोहोर भयो भने नेपालको राष्ट्रिय जनावर नै लोप हुने खतरा हुन्छ।
