काठमाडौं । नेपालकै पहिलो क्रुजका रूपमा चिनिएको राइनो क्रुज पछिल्लो समय नारायणी नदीको भीषण बाढीमा बगेर नारायणी पुलको गैँडाकोटतर्फको पिल्लरमा अड्किएको छ।
तर धेरैलाई एउटा प्रश्न छ—
“राइनो क्रुजमा वास्तवमै कति लगानी भएको थियो?”
तथ्य हेर्दा ५० करोड रुपैयाँ क्रुजमा मात्रै लगानी भएको होइन।
🔹 राइनो क्रुजको आफ्नै लागत: करिब १० करोड रुपैयाँ
🔹 क्रुजमा ३० जना साझेदारको लगानी: करिब १५ करोड रुपैयाँ
🔹 होटल रिभर क्राउन + राइनो क्रुज: कम्पनी पक्षका अनुसार कुल लगानी करिब ५० करोड रुपैयाँ
🔹 क्रुजमा मात्रै बाढीबाट १० करोड रुपैयाँभन्दा बढी क्षति भएको सञ्चालक दीपक ढुंगेलले बताएका छन्।
अर्थात् सामाजिक सञ्जालमा देखिएजस्तो “५० करोडको क्रुज बाढीले बगायो” भन्नु पूर्ण रूपमा सही हुँदैन।
५० करोड भनेको होटल रिभर क्राउन र राइनो क्रुज जोडिएको समग्र परियोजनाको लगानी हो। क्रुजको आफ्नै लागत भने करिब १० करोड बताइएको छ।
🚢 यो क्रुज कस्तो थियो?
करिब ९५ फिट लामो र २१ फिट चौडा, साढे दुई तलाको क्रुजमा एकपटकमा करिब १५० यात्रुलाई सेवा दिने गरी सञ्चालन गरिएको थियो। देवघाटदेखि गोलाघाटसम्म करिब ४० किलोमिटर जलयात्रा गराउने अनुमति लिइएको थियो।
यसलाई यातायातभन्दा पनि चितवन–नवलपुर क्षेत्रको पर्यटन प्रवर्द्धन गर्ने उद्देश्यले सञ्चालन गरिएको थियो। होटल र क्रुजलाई जोडेर लक्जरी पर्यटनको गन्तव्य बनाउने योजना थियो। कम्पनीले भविष्यमा होटललाई थप स्तरीय बनाउने र केही वर्षपछि सार्वजनिक कम्पनीमा जाने योजनासमेत बताएको थियो।
तर…
🌊 सेप्टेम्बर २०२६ को भीषण बाढी आयो।
क्रुजलाई नदी किनारमा दुईवटा २० एमएमका डोरी प्रयोग गरेर रुखमा बाँधेर राखिएको कम्पनी पक्षको भनाइ छ। बाढीको तीव्र बहावमा ती डोरी चुँडिएपछि क्रुज बग्दै नारायणी पुलतर्फ पुग्यो र अन्ततः पुलको पिल्लरमा अड्कियो।
क्रुजको तौल ७० टनभन्दा बढी रहेको रिपोर्ट छ। बाढीपछि त्यसलाई निकाल्न तीनवटा क्रेन प्रयोग गरेर नदी किनारतर्फ तान्ने प्रयाससमेत गरिएको छ।
अहिले अवस्था झन् दुःखद छ।
जुन क्रुजमा पर्यटक घुमाउने, खाना खाने, विवाह–समारोह गर्ने र चितवन–नवलपुरको पर्यटनलाई नयाँ उचाइमा पुर्याउने सपना थियो, त्यही क्रुज आज बाढीले क्षतिग्रस्त भएर पुलमा अड्किएको छ।
करिब १० करोड लागतको क्रुजमा मात्रै १० करोडभन्दा बढी क्षति भएको सञ्चालक पक्षको दाबी छ। अब यसलाई पुरानै अवस्थामा सञ्चालन गर्न सरकारी सहयोग आवश्यक पर्ने कुरा पनि सञ्चालकले बताएका छन्।
यो एउटा क्रुज बगेको घटना मात्रै होइन।
योसँग जोडिएको छ—
३० जना साझेदारको लगानी, कर्मचारीको रोजगारी, पर्यटन व्यवसायको सपना र करोडौं रुपैयाँको जोखिम।
करोडौं लगानी गर्न सकिन्छ, तर प्रकृतिसँग कसैले सम्झौता गर्न सक्दैन।
तपाईंलाई के लाग्छ?
राइनो क्रुजलाई पुनः सञ्चालनमा ल्याउन सरकार र निजी क्षेत्रले सहयोग गर्नुपर्छ कि अब नयाँ विकल्प खोज्नुपर्छ?
