काठमाडौं । यो परम्परा केवल एक औपचारिकता मात्र होइन, बरु यसले गहिरो ऐतिहासिक, साँस्कृतिक, र सामाजिक अर्थ बोकेको छ ।
चाहे त्यो पश्चिमी देशहरूमा वाइनको गिलास ठोक्काउने चलन होस् वा नेपालमै रक्सी वा जाँडको भाँडो एक-अर्कासँग ठोक्काएर पिउने प्रथा, यो कार्यले मानव सम्बन्ध, विश्वास, र खुसीको संकेत गर्छ । तर यो चलन कहाँबाट सुरु भयो र किन यति लोकप्रिय बन्यो ? यसको जवाफ खोज्न हामी इतिहास, मनोविज्ञान र सँस्कृतिको गहिराइमा पुग्नुपर्छ ।
चियर्स’ को परम्परा जरा मध्ययुगीन युरोपसम्म पुग्छ । त्यस समयमा, मानिसहरूले रक्सी पिउँदा गिलास ठोक्काउने चलन सुरु गरेका थिए, जसको मुख्य कारण विश्वास र सुरक्षा थियो। भनिन्छ कि मध्ययुगमा, शत्रुहरूले एक-अर्कालाई विष हालेर मार्ने डर थियो । जब दुई व्यक्तिले आफ्नो गिलास ठोक्काउँथे, रक्सीको छिटा एक गिलासबाट अर्कोमा मिसिन्थ्यो । यो कार्यले यो प्रमाणित गर्थ्यो कि पेयमा कुनै विष छैन र दुवै पक्ष एक-अर्कामाथि भरोसा गर्न सक्छन् । यो प्रथा सुरुमा युरोपेली राजदरबार र कुलिन परिवारमा लोकप्रिय थियो, जहाँ षड्यन्त्र र विश्वासघात सामान्य थिए ।
यसबाहेक, गिलास ठोक्काउँदा हुने आवाजलाई पनि विशेष महत्व दिइन्थ्यो । त्यस समयका मानिसहरूले विश्वास गर्थे कि, यो घण्टीको आवाजले नकारात्मक शक्ति वा आत्माहरूलाई भगाउँछ। यो धारणा इसाई धर्मको प्रभावसँग पनि जोडिएको थियो, जहाँ घण्टी बजाउनु पवित्र कार्य मानिन्थ्यो । यसरी, ‘चियर्स’ को सुरुवात एक सुरक्षात्मक र विश्वासको प्रतीकका रूपमा भएको देखिन्छ ।
समयसँगै यो परम्परा सुरक्षा र विश्वासको सीमालाई पार गरेर सामाजिक एकता र खुसीको प्रतीक बन्यो । आज, जब हामी गिलास ठोक्काउँछौं, यो केवल पुरानो चलनको पुनरावृत्ति मात्र होइन, बरु साथीभाइ, परिवार, वा सहकर्मीहरूसँगको सम्बन्धलाई बलियो बनाउने माध्यम पनि हो ।
रक्सी पिउनु आफैँमा एक सामाजिक गतिविधि हो, र ‘चियर्स’ले त्यसलाई थप उत्सवमय बनाउँछ । यो एउटा सानो तर अर्थपूर्ण कार्य हो जसले मानिसहरूलाई एक-अर्कासँग जोड्छ ।
नेपालमा पनि यो चलन पश्चिमी प्रभावबाट आएको भए पनि, हाम्रो आफ्नै परम्परामा समानताहरू छन् । उदाहरणका लागि, गाउँघरमा जाँड वा रक्सी पिउँदा सबैले एकै ठाउँमा बसेर साझा भाँडोबाट पिउने वा एक-अर्कालाई सम्मान दर्शाउने चलन छ । ‘चियर्स’ को आधुनिक रूपले यस्ता परम्परालाई औपचारिकता दिएको छ । जब हामी ‘चियर्स’ भन्छौँ, हामी एक-अर्काको स्वास्थ्य, समृद्धि, र सुखको कामना गर्छौं, जुन नेपाली संस्कृतिको शुभकामनासँग मेल खान्छ ।
