बाँके । नेपाल भारत सीमाक्षेत्र फेरि एकपटक मोटरसाइकल चोरी र तस्करीको सञ्जालका कारण चर्चामा आएको छ। भारतको Rupaidiha क्षेत्रमा सक्रिय प्रहरी टोलीले विशेष अभियान सञ्चालन गर्दै तीन जना नेपाली नागरिकलाई नियन्त्रणमा लिएपछि दुवै देशका सुरक्षा निकायहरू सतर्क बनेका छन्। पक्राउ पर्नेमा बाँके जिल्लाको डुडुवा गाउँपालिका–४ मलऊपुरवा निवासी शाहरुप खाँ, अरमान खाँ र नफीस खाँ रहेका छन्। उनीहरू दाजुभाइ भएको खुलेको छ।
भारतीय प्रहरीका अनुसार यी तीन ‘खाँ’ दाजुभाइ लामो समयदेखि सीमापार मोटरसाइकल चो#री र अवैध ओसारपसारमा संलग्न थिए। उनीहरूले भारतका विभिन्न सहरबाट मोटरसाइकल चो#रेर नेपाल ल्याउने र नेपालबाट चोरी वा सस्तोमा किनेका मोटरसाइकल भारततर्फ पुर्याएर बेच्ने गरेको प्रारम्भिक अनुसन्धानबाट खुलेको छ। पक्राउ परेकाहरूको बयानका आधारमा प्रहरीले चकिया जंगलको झाडीभित्र लुकाएर राखिएका ९ वटा मोटरसाइकल बरामद गरेको जनाएको छ।
रूपईडीहा क्षेत्र भारतको उत्तर प्रदेशस्थित नेपालसँग जोडिएको संवेदनशील सीमाक्षेत्र हो। यहाँबाट दैनिक सयौँ सवारीसाधन आवतजावत गर्ने भएकाले सानो चुकले पनि आपराधिक गतिविधि बढ्ने जोखिम रहन्छ। भारतीय प्रहरी स्रोतका अनुसार मोटरसाइकल हराउने घटनाहरू बढेपछि विशेष निगरानी र गोप्य सूचना संकलन अभियान सञ्चालन गरिएको थियो। सोही क्रममा ‘खाँ’ दाजुभाइको गतिविधि शंकास्पद देखिएपछि निगरानी बढाइएको थियो।
केही दिनको ट्र्याकिङ र सूचना पुष्टि भएपछि प्रहरीले योजनाबद्ध रूपमा उनीहरूलाई नियन्त्रणमा लिएको बताइएको छ। पक्राउसँगै गरिएको सोधपुछमा उनीहरूले मोटरसाइकल लुकाइराखेको स्थानबारे खुलासा गरेपछि चकिया जंगल क्षेत्रमा खोजतलास गरिएको थियो। झाडीभित्र अलग–अलग स्थानमा लुकाइएका ९ वटा मोटरसाइकल बरामद गरिएको प्रहरीले जनाएको छ।
सीमापार सञ्जाल कसरी चल्थ्यो?
प्रारम्भिक अनुसन्धानअनुसार उनीहरूको कार्यशैली निकै सुनियोजित थियो। भारतका बजार, अस्पताल, कलेज र भीडभाड हुने स्थानमा पार्क गरिएका मोटरसाइकलहरू लक्षित गरिन्थ्यो। लक तोड्ने विशेष उपकरण प्रयोग गरी छोटो समयमा सवारी लिएर भाग्ने र सीमाक्षेत्र नजिक सुरक्षित स्थानमा लुकाउने गरिन्थ्यो। त्यसपछि नम्बर प्लेट परिवर्तन, कागजात हेरफेर वा ‘डमी’ कागजात बनाएर नेपाल भित्र्याइन्थ्यो।त्यसैगरी नेपालतर्फ सस्तोमा किनेका वा चोरी भएका मोटरसाइकलहरू भारततर्फ लैजाँदा पनि उस्तै तरिका अपनाइन्थ्यो। सीमामा भीडभाडको समय छानेर सवारी पार गर्ने, वैकल्पिक कच्ची बाटो प्रयोग गर्ने र जंगल क्षेत्रमा अस्थायी गोदाम बनाएर राख्ने रणनीति अपनाइएको प्रहरी अनुसन्धानमा उल्लेख छ।
चकिया जंगल ‘ट्रान्जिट प्वाइन्ट’
बरामद ९ वटा मोटरसाइकल चकिया जंगलको घना झाडीभित्र लुकाइएको थियो। स्थानीयका अनुसार उक्त क्षेत्र लामो समयदेखि अवैध गतिविधिको ट्रान्जिट प्वाइन्टका रूपमा चिनिँदै आएको छ। जंगल क्षेत्र भएकाले सुरक्षाकर्मीको नियमित गस्ती कठिन हुने र तस्करहरूले यसैको फाइदा उठाउने गरेका छन्।प्रहरीले बरामद मोटरसाइकलहरूको इन्जिन नम्बर र चेसिस नम्बर परीक्षण गरी वास्तविक धनी पहिचान गर्ने प्रक्रिया अघि बढाएको छ। केही मोटरसाइकल भारतका विभिन्न स्थानबाट हराएको विवरणसँग मिलेको प्रारम्भिक सूचना छ।
घटनापछि नेपालतर्फ पनि सुरक्षा सतर्कता बढाइएको छ। बाँके जिल्लाको सीमाक्षेत्र विशेष निगरानीमा राखिएको स्रोत बताउँछ। नेपाल–भारत खुला सीमाका कारण आवतजावत सहज भए पनि यस्ता आपराधिक गतिविधिले दुवै देशका नागरिकलाई सिधै असर पार्ने भएकाले संयुक्त समन्वय आवश्यक देखिएको छ।सीमाक्षेत्रमा मोटरसाइकल चो#री, लागूऔषध ओसारपसार र अन्य तस्करीका घटनाहरू बेलाबेला सार्वजनिक हुँदै आएका छन्। केही महिनाअघि पनि सीमाक्षेत्रबाट चोरीका सवारीसाधन बरामद भएका थिए। सुरक्षा निकायका अधिकारीहरूका अनुसार चोरीका सवारीसाधनको माग दुवै देशमा हुने भएकाले गिरोहहरू सक्रिय रहने गरेका छन्।
रूपईडीहा र आसपासका बजार क्षेत्रका व्यवसायी तथा सर्वसाधारणले मोटरसाइकल हराउने घटनाले असुरक्षा बढेको बताएका छन्। कतिपयले पार्किङ व्यवस्थापन कमजोर हुँदा चो#री बढेको गुनासो गरेका छन्। भारतीय प्रहरीले अब बजार क्षेत्र, बसपार्क र सार्वजनिक स्थलमा सीसीटीभी निगरानी बढाउने र नियमित चेकजाँच कडाइ गर्ने जनाएको छ।नेपालतर्फ डुडुवा गाउँपालिका–४ मलऊपुरवा क्षेत्रका स्थानीयले पनि घटनाले गाउँको छवि धूमिल बनाएको प्रतिक्रिया दिएका छन्। केहीले युवाहरू वैदेशिक रोजगारी अभाव र सीमाक्षेत्रको खुला वातावरणका कारण गलत बाटोमा लाग्ने जोखिम बढेको बताएका छन्।
कानुनी प्रक्रिया र थप अनुसन्धान
भारतीय प्रहरीको हिरासतमा रहेका तीनै जनामाथि सवारी चो#री, आपराधिक षड्यन्त्र र सीमापार अवैध ओसारपसारसम्बन्धी मुद्दा दर्ता गरिएको जनाइएको छ। उनीहरूलाई अदालतमा पेश गरी थप अनुसन्धानका लागि रिमाण्ड माग गरिने प्रक्रिया अघि बढाइएको छ।प्रहरी स्रोतका अनुसार यस सञ्जालमा अन्य व्यक्ति पनि संलग्न हुन सक्ने आशंका छ। चोरीका मोटरसाइकल खरिद–बिक्री गर्ने ‘रिसिभर’ समूह र कागजात मिलाइदिने गिरोहबारे पनि खोजी भइरहेको छ। बरामद मोटरसाइकलका आधारमा अन्य हराएका सवारीसाधनको फाइल पुनःखोलिने सम्भावना रहेको छ।
नेपाल–भारत खुला सीमाले सामाजिक, आर्थिक र सांस्कृतिक सम्बन्ध मजबुत बनाएको छ। तर यही सहजताले आपराधिक गिरोहलाई पनि अवसर दिएको देखिन्छ। विज्ञहरूका अनुसार सीमाक्षेत्रमा संयुक्त पेट्रोलिङ, डिजिटल डाटाबेस आदानप्रदान, सवारी दर्ता प्रणालीको एकीकृत जाँच र सीसीटीभी नेटवर्क विस्तार अत्यावश्यक छ।
दुवै देशका सुरक्षाकर्मीबीच नियमित समन्वय बैठक, सूचना साझेदारी र संयुक्त अपरेशनले यस्ता गिरोह नियन्त्रणमा सहयोग पुग्ने विश्वास गरिएको छ। मोटरसाइकलमा जडान हुने ट्र्याकिङ प्रणाली र अनिवार्य डिजिटल भेरिफिकेशन जस्ता उपायले पनि चो#री न्यूनिकरण गर्न सकिने सुरक्षा विश्लेषकहरू बताउँछन्।
रूपईडीहामा पक्राउ परेका तीन ‘खाँ’ दाजुभाइको घटनाले सीमाक्षेत्रमा मौलाउँदै गएको मोटरसाइकल चो#
