काठमाडौं । नेपाल वायु सेवा निगम अर्थात् नेपाल एयरलाइन्सको टिकट बुकिङ सिस्टम र सीट व्यवस्थापनको पुरानो समस्यासँग जोडिएको छ। मनबहादुर गुरुङले फेसबुकमा पोखेको अनुभव अहिले धेरै यात्रुले भोग्दै आएको कुरा हो।
*के भएको हो?*
नेपाल एयरलाइन्सको एउटा उडानमा सिस्टममा “सिट छैन” भनिए पनि जहाज भित्र ५४ वटा इकोनोमी र ४ वटा बिजनेस गरी जम्मा ५८ सिट खाली भएको रहेछ। यात्रुले धेरै बिन्ती गरेर टिकट काटेर चढ्दा जहाज खाली देखेर दुःख पोख्नु भएको हो।
*किन यस्तो हुन्छ? यसका ३ मुख्य कारण छन्:*
1. *इन्टरलाइन र ब्लक सिट*: निगमले केही सिट ट्राभल एजेन्ट, कोडसेयर पार्टनर, र सरकारी/कूटनीतिक कोटाका लागि पहिले नै ब्लक गरेर राख्छ। सिस्टममा ती सिट “Sold” देखिन्छन्, तर उडानको समयमा रिलिज नभए खाली जान्छन्।
2. *ओभरबुकिङको उल्टो अभ्यास*: अन्तर्राष्ट्रिय एयरलाइन्सले यात्रु नआउने अनुमान गरेर बढी टिकट बेच्छन्। निगममा उल्टो हुन्छ – सिस्टममा सिट देखाइँदैन, तर अन्तिम समयमा ग्राउण्ड स्टाफको म्यानुअल अपग्रेड र बुकिङले सिट खाली राख्छ। यसलाई “No-show” व्यवस्थापन नहुनु भन्छन्।
3. *पुरानो रेसर्भेसन सिस्टम*: निगमले प्रयोग गर्ने सिस्टम धेरै पुरानो छ। रियल-टाइम अपडेट, डाइनामिक प्राइसिङ र सिट रिलिजमा कमजोरी छ। यसले गर्दा सिट खाली हुँदा पनि अनलाइन देखिँदैन।
*यसले के असर गर्छ?*
– यात्रुले महँगो टिकट तिरेर अर्को एयरलाइन्स चढ्न बाध्य हुन्छन्।
– भएको ध्वजावाहकको राजस्व खेर जान्छ। जहाज खाली उड्दा इन्धन, क्रु लागत उस्तै लाग्छ, आम्दानी हुँदैन।
– जनताको भरोसा घट्छ।
*अहिले के हुनुपर्छ?*
तिमीले भने जस्तै यो सन्देश संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालय र निगम व्यवस्थापनसम्म पुग्नु जरुरी छ। तत्कालका लागि ३ वटा कुरा आवश्यक देखिन्छ:
1. *सिट रिलिज मेकानिजम*: उडानको २४-४८ घण्टा अगाडि ब्लक सिट रिलिज गर्ने स्वचालित सिस्टम।
2. *पारदर्शिता*: किन सिट छैन भनेर यात्रुलाई कारण बताउने नीति।
3. *जवाफदेहिता*: प्रणालीगत लापरवाहीमा संलग्न कर्मचारीमाथि छानबिन।
नेपाल एयरलाइन्सको निगम सुधार योजना यसै वर्षदेखि चर्चामा छ। तर सिस्टम र सेवा जनमैत्री नबनाएसम्म “ध्वजावाहक” को अर्थ रहँदैन।
तिमी यो घटनाको स्क्रिनसट र विवरणसहित संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयको गुनासो पोर्टल र निगमको आधिकारिक पेजमा उजुरी दर्ता गर्न सक्छौ। यस्ता उजुरी बढे बल्ल दवाब पर्छ।
