दाङ । मुटुका रूपमा परिचित घोराही उपमहानगरपालिका प्राकृतिक, सांस्कृतिक, ऐतिहासिक र आर्थिक सम्भावनाले भरिपूर्ण क्षेत्र हो। यहाँ उर्वर भूमि छ, मेहनती जनशक्ति छ, व्यापारिक केन्द्रको रूपमा विकसित हुँदै गएको बजार छ, पर्यटनका प्रशस्त सम्भावना छन् र कृषि उत्पादनको ठूलो आधार पनि छ। यति धेरै सम्भावना हुँदाहुँदै पनि घोराहीले अपेक्षित गति लिन सकेको छैन। अब समय आएको छ—नारा मात्र होइन, योजना, नीति र कार्यान्वयनमार्फत “घोराही बनाऔँ अभियान” लाई जनआन्दोलनका रूपमा अगाडि बढाउने।
समृद्ध घोराही निर्माणका लागि शिक्षा, स्वास्थ्य, रोजगार, पर्यटन, कृषि, उद्योग र बजारलाई समान रूपमा प्राथमिकता दिन आवश्यक छ।
शिक्षालाई उत्पादन र सीपसँग जोडौँ :
-कुनै पनि समाजको विकासको आधार शिक्षा हो। तर शिक्षा केवल प्रमाणपत्र प्राप्त गर्ने माध्यम मात्र बन्नु हुँदैन। घोराहीका विद्यालय तथा क्याम्पसहरूलाई सीपमूलक र उत्पादनमुखी शिक्षासँग जोड्न आवश्यक छ। कृषि, पशुपालन, सूचना प्रविधि, पर्यटन, उद्योग व्यवस्थापन र उद्यमशीलता सम्बन्धी विषयलाई विद्यालय तहदेखि नै प्रोत्साहन गर्नुपर्छ।
सामुदायिक विद्यालयको गुणस्तर सुधार, आधुनिक प्रयोगशाला, पुस्तकालय तथा प्रविधिमैत्री शिक्षण प्रणालीको विकास गर्नुपर्छ। शिक्षित युवा विदेश जाने होइन, आफ्नै ठाउँमा अवसर सिर्जना गर्ने वातावरण बनाउनु आजको आवश्यकता हो।
स्वास्थ्य सेवालाई सर्वसुलभ बनाऔँ :
-स्वस्थ नागरिक बिना समृद्ध समाजको कल्पना गर्न सकिँदैन। घोराहीमा रहेका स्वास्थ्य संस्थाहरूको स्तरोन्नति गर्दै गुणस्तरीय स्वास्थ्य सेवा उपलब्ध गराउनुपर्छ। वडा स्तरसम्म प्रभावकारी स्वास्थ्य सेवा, विशेषज्ञ चिकित्सक, अत्याधुनिक उपकरण र पर्याप्त औषधिको व्यवस्था आवश्यक छ।
गरिब तथा विपन्न परिवारका लागि सहज उपचारको व्यवस्था हुनुपर्छ। स्वास्थ्य संस्थामा सेवाभन्दा व्यापार हाबी हुने प्रवृत्तिलाई नियन्त्रण गर्नुपर्छ। रोकथाममुखी स्वास्थ्य कार्यक्रम, सरसफाइ अभियान, पोषण शिक्षा र स्वास्थ्य सचेतना कार्यक्रमलाई प्राथमिकता दिनुपर्छ।
रोजगार सिर्जना नै मुख्य लक्ष्य :
-आज घोराहीका हजारौँ युवा रोजगारीको खोजीमा विदेशिएका छन्। स्थानीय स्तरमै रोजगार सिर्जना गर्न सकिए युवाको शक्ति यहीँ प्रयोग गर्न सकिन्छ।
कृषि, उद्योग, पर्यटन तथा सेवा क्षेत्रमा लगानी बढाएर रोजगारीका अवसर विस्तार गर्नुपर्छ। युवालाई उद्यमशीलता तालिम, सहुलियत ऋण र व्यवसाय सञ्चालनका लागि आवश्यक सहयोग प्रदान गर्नुपर्छ। स्थानीय सरकार, निजी क्षेत्र र शैक्षिक संस्थाबीच सहकार्य गरेर रोजगारमुखी कार्यक्रम सञ्चालन गर्न सकिन्छ।
“घोराहीमा उत्पादन गरौँ, घोराहीमै रोजगार सिर्जना गरौँ” भन्ने अभियानलाई व्यवहारमा उतार्नुपर्छ।
पर्यटनलाई आर्थिक समृद्धिको आधार बनाऔँ :
-घोराही पर्यटनका दृष्टिले निकै सम्भावनायुक्त क्षेत्र हो। पाण्डवेश्वर मन्दिर, धारापानी धाम, धार्मिक तथा सांस्कृतिक सम्पदाहरू, प्राकृतिक दृश्यहरू तथा थारु समुदायको मौलिक संस्कृति पर्यटक आकर्षणका आधार हुन्।
पर्यटन क्षेत्रको व्यवस्थित प्रचारप्रसार, पूर्वाधार विकास, सडक पहुँच, सरसफाइ र पर्यटकमैत्री वातावरण निर्माण गर्नुपर्छ। होमस्टे, सांस्कृतिक कार्यक्रम, धार्मिक पर्यटन तथा आन्तरिक पर्यटनलाई विशेष प्राथमिकता दिन सकिन्छ।
पर्यटनबाट स्थानीय उत्पादनको बजार विस्तार हुन्छ, होटल व्यवसाय फस्टाउँछ र रोजगारका अवसर बढ्छन्। त्यसैले पर्यटनलाई केवल घुमफिरको विषय नभई आर्थिक विकासको महत्वपूर्ण आधारका रूपमा लिनुपर्छ।
कृषिलाई आधुनिक र व्यावसायिक बनाऔँ :
-घोराहीको अर्थतन्त्रको प्रमुख आधार कृषि हो। यहाँको उर्वर भूमि, सिंचाइको सम्भावना र कृषि अनुभवलाई उपयोग गरेर कृषि क्षेत्रमा क्रान्ति ल्याउन सकिन्छ।
कृषकलाई आधुनिक प्रविधि, उन्नत बीउबिजन, मल, सिंचाइ तथा बजारको सुनिश्चितता प्रदान गर्नुपर्छ। कृषि उत्पादनको भण्डारण, प्रशोधन र बजारीकरणका लागि आवश्यक संरचना निर्माण गर्नुपर्छ।
तरकारी, फलफूल, दुग्ध उत्पादन, माछापालन, कुखुरापालन तथा बाख्रापालनलाई व्यावसायिक रूपमा विस्तार गर्न सकिन्छ। कृषिलाई सम्मानित पेशाको रूपमा स्थापित गर्न सके युवाहरू पनि यस क्षेत्रमा आकर्षित हुनेछन्।
उद्योग विकासमार्फत आत्मनिर्भरता :
-उद्योग बिना दिगो आर्थिक विकास सम्भव छैन। घोराहीमा कृषि आधारित उद्योग, खाद्य प्रशोधन उद्योग, निर्माण सामग्री उद्योग तथा साना तथा मझौला उद्योग स्थापना गर्न सकिने प्रशस्त सम्भावना छ।
उद्योगी तथा लगानीकर्तालाई सहज वातावरण, आवश्यक पूर्वाधार, विद्युत्, पानी र प्रशासनिक सहजीकरण उपलब्ध गराउनुपर्छ। स्थानीय कच्चा पदार्थको उपयोग गरेर उद्योग स्थापना गर्दा उत्पादन लागत घट्छ र रोजगारी बढ्छ।
घोराहीलाई उत्पादन केन्द्रका रूपमा विकास गर्न सके आयातमा निर्भरता घट्नेछ र स्थानीय अर्थतन्त्र मजबुत बन्नेछ।
बजार व्यवस्थापन र स्थानीय उत्पादनको प्रवर्द्धन
उत्पादन बढाएर मात्र हुँदैन, त्यसको उचित बजार पनि आवश्यक हुन्छ। घोराहीलाई व्यवस्थित व्यापारिक केन्द्रका रूपमा विकास गर्नुपर्छ। कृषि उपज संकलन केन्द्र, चिस्यान केन्द्र, थोक बजार तथा आधुनिक व्यापारिक संरचनाको विकास आवश्यक छ।
स्थानीय उत्पादनलाई प्राथमिकता दिने नीति लागू गर्नुपर्छ। “घोराहीमा उत्पादन, घोराहीमै उपभोग” भन्ने अवधारणालाई प्रोत्साहन गर्नुपर्छ। डिजिटल व्यापार, अनलाइन बजार तथा ब्रान्डिङमार्फत स्थानीय उत्पादनलाई राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय बजारसम्म पुर्याउन सकिन्छ।
निष्कर्ष :
-घोराहीको विकास कुनै एक व्यक्ति, संस्था वा सरकारको मात्र जिम्मेवारी होइन। यो सम्पूर्ण नागरिकको साझा अभियान हो। शिक्षा, स्वास्थ्य, रोजगार, पर्यटन, कृषि, उद्योग र बजारलाई एकीकृत रूपमा विकास गर्न सके घोराही केवल दाङको केन्द्र मात्र होइन, नेपालको नमुना उपमहानगर बन्न सक्छ।
“घोराही बनाऔँ अभियान” को उद्देश्य केवल भौतिक संरचना निर्माण गर्नु होइन, आत्मनिर्भर, उत्पादनमुखी, समुन्नत र अवसरयुक्त समाज निर्माण गर्नु हो। जब शिक्षाले सीप दिन्छ, स्वास्थ्यले सुरक्षा दिन्छ, कृषिले उत्पादन दिन्छ, उद्योगले रोजगारी दिन्छ, पर्यटनले आय दिन्छ र बजारले उत्पादनलाई मूल्य दिन्छ, तब मात्र समृद्ध घोराहीको सपना साकार हुन्छ।
अब बहस होइन, काम गरौँ। आलोचना होइन, सहभागिता बढाऔँ। समृद्ध, स्वाभिमानी र आत्मनिर्भर घोराही निर्माणका लागि सबै मिलेर अगाडि बढौँ। यही नै “घोराही बनाऔँ अभियान” को मूल सन्देश हो।
