काठमाडौं । इजरायलले गाजाबाट रिपोर्ट गर्ने पत्रकारहरूको ठूलो हिस्सा मारिएर सबैभन्दा बढी भूमिका खेलेको देखिएको पत्रकार संरक्षण समिति (सिपिजे) ले बुधबार जनाएको छ।
सन् २०२५ मा पत्रकारहरूको मृत्युको सङ्ख्या अत्यधिक बढेको छ र सिपिजेले तीन दशकअघि डेटा सङ्कलन सुरु गरेदेखि यो सबैभन्दा घातक वर्ष बनेको छ, जुन लगातार दोस्रो वर्ष हो।
सिपिजेका प्रमुख जोडी गिन्सबर्गले विज्ञप्तिमा भने, “सूचनाको पहुँच पहिलेभन्दा बढी महत्त्वपूर्ण भएको समयमा पत्रकारहरूको हत्या हुनु हामी सबैका लागि जोखिम हो। सन् २०२५ मा भएका मृत्युको तीन चौथाईभन्दा बढी द्वन्द्वका कारण भएको छ।”
सन् २०२५ मा इजरायली गोली हानाहानबाट मारिएका ८६ पत्रकारमध्ये ६० प्रतिशतभन्दा बढी गाजामा रिपोर्ट गर्ने प्यालेस्टिनी थिए। इजरायली सेनाले पत्रकारहरूलाई जानाजानी लक्षित नगर्ने दाबी गरेको छ।
युक्रेन र सुडानमा पनि पत्रकारको मृत्यु बढेको छ। सिपिजेले ड्रोन प्रयोगबाट भएका ३९ घटना दस्तावेज गरेको छ, जसमा गाजामा इजरायलले २८ र सुडानमा अर्धसैनिक बलले पाँच पत्रकारको हत्या गरेको थियो। युक्रेनमा रुसी सैन्य ड्रोनले चार पत्रकारको हत्या गरेको छ। यो सन् २०२२ पछि युद्ध क्षेत्रमा पत्रकारको सबैभन्दा ठूलो वार्षिक मृत्यु हो।
सिपिजेले दण्डहीनताको निरन्तर संस्कृतिका कारण पत्रकारहरू बढ्दो जोखिममा रहेको बताएको छ। मेक्सिकोमा छ र फिलिपिन्समा तीन पत्रकार मारिएका थिए। भ्रष्टाचार रिपोर्टिङका कारण बङ्गलादेशी पत्रकारको हत्या भएको र भारत र पेरुमा सङ्गठित अपराधसँग सम्बन्धित मृत्युहरू रेकर्ड गरिएको छ।
साउदी अरबमा प्रमुख स्तम्भकार तुर्की अल–जस्सरलाई राज्यद्वारा मृत्युदण्ड दिइएको थियो। सिपिजेले यसलाई पत्रकारलाई दबाउन प्रयोग भएको ‘नक्कली राष्ट्रिय सुरक्षा र वित्तीय अपराध’ सँग तुलना गरेको छ। सन् २०१८ मा जमाल खशोग्जीको हत्या भएयता यो पहिलो दस्तावेजित घटना भएको वर्ष हो।
विश्वभर प्रेस स्वतन्त्रताको सङ्कट र युद्ध तथा राजनीतिक दबाबले पत्रकारहरूको सुरक्षा अझ चुनौतीपूर्ण बनेको छ, जसले सूचना पहुँच र मानवअधिकार दुवैमा खतराको सङ्केत दिएको छ। रासस
