दाङ । घोराही उपमहानगरपालिका वडा नम्बर १७, दाङ शिक्षा केवल परीक्षा उत्तीर्ण गर्ने माध्यम होइन, जीवनलाई सक्षम बनाउने, सीप विकास गर्ने, उत्पादनसँग जोडिने र समाजलाई परिवर्तन गर्ने महत्वपूर्ण आधार हो। आजको बदलिँदो समयमा विद्यालय र कलेजबाट प्राप्त ज्ञानलाई व्यवहार, रोजगारी, उद्यमशीलता र उत्पादनसँग जोड्न सकिएन भने शिक्षित जनशक्ति भएर पनि बेरोजगारी र परनिर्भरता बढिरहने अवस्था आउन सक्छ। त्यसैले शिक्षालाई उत्पादन, समृद्धि र सृजनशीलतासँग जोड्ने सोच अबको विकासको महत्वपूर्ण आवश्यकता हो।
यही आवश्यकतालाई आत्मसात् गर्दै ‘घोराही बनाऔँ अभियान’ ले शिक्षालाई सीप, उत्पादन र स्थानीय अर्थतन्त्रसँग जोड्ने योजनालाई प्राथमिकतामा राखेको छ। यस अभियानको योजनामा घोराही उपमहानगरपालिका वडा नम्बर १७ दाङ निवासी म कमल ओली ले पनि आफ्नो साथ, सहयोग र सहभागिता रहने प्रतिबद्धता व्यक्त गर्दछु। मेरो यो समर्थन केवल एउटा अभियानप्रतिको समर्थन मात्र नभई घोराहीको भविष्य निर्माणमा शिक्षा र उत्पादनबीचको सम्बन्धलाई बलियो बनाउने सकारात्मक सोचको अभिव्यक्ति हो।
शिक्षामा नयाँ सोचको आवश्यकता :
परम्परागत शिक्षाले विद्यार्थीलाई किताब, परीक्षा र प्रमाणपत्रमा बढी केन्द्रित बनायो। प्रमाणपत्र आवश्यक छ, तर प्रमाणपत्र मात्र पर्याप्त हुँदैन। आजको आवश्यकता भनेको ज्ञानसँगै व्यवहारिक सीप, सिर्जनशील सोच, समस्या समाधान गर्ने क्षमता, प्रविधिको प्रयोग र उत्पादन गर्ने आत्मविश्वास विकास गर्नु हो।
घोराहीमा रहेका विद्यालय तथा शैक्षिक संस्थाहरूलाई स्थानीय आवश्यकता र सम्भावनासँग जोड्न सकियो भने शिक्षा आफैँ विकासको आधार बन्न सक्छ। कृषि, पशुपालन, पर्यटन, सूचना प्रविधि, हस्तकला, निर्माण, सेवा, उद्योग, उद्यमशीलता तथा विभिन्न प्राविधिक क्षेत्रमा विद्यार्थीलाई प्रारम्भिक चरणदेखि नै परिचित गराउन सकिन्छ। यसबाट विद्यार्थीले पढाइसँगै आफ्नो क्षमता र रुचिको क्षेत्र पहिचान गर्न सक्छन्।
‘पढ्दै, सिक्दै र उत्पादन गर्दै’
शिक्षालाई उत्पादनसँग जोड्ने सबैभन्दा प्रभावकारी अवधारणा हो—‘पढ्दै, सिक्दै र उत्पादन गर्दै।’ विद्यालयमा कृषि पढ्ने विद्यार्थीले विद्यालयकै नमुना कृषि फार्ममा व्यवहारिक अभ्यास गर्न पाउनुपर्छ। कम्प्युटर तथा सूचना प्रविधि पढ्ने विद्यार्थीले स्थानीय समस्या समाधान गर्ने एप, सफ्टवेयर वा डिजिटल सेवा विकास गर्न सक्नुपर्छ। प्राविधिक शिक्षा लिने विद्यार्थीले स्थानीय उद्योग, निर्माण तथा व्यवसायसँग जोडिएर आफ्नो सीप प्रयोग गर्ने अवसर पाउनुपर्छ।
यसरी शिक्षा व्यवहारसँग जोडिँदा विद्यार्थीले आफूलाई केवल जागिर खोज्ने व्यक्तिका रूपमा होइन, रोजगारी सिर्जना गर्न सक्ने उद्यमीका रूपमा विकास गर्न सक्छन्।
घोराहीको आर्थिक विकाससँग शिक्षा जोडौँ :
घोराहीसँग कृषि, व्यापार, पर्यटन, शिक्षा, स्वास्थ्य, उद्योग तथा सेवा क्षेत्रमा प्रशस्त सम्भावना छन्। यी सम्भावनालाई उपयोग गर्न दक्ष जनशक्ति आवश्यक हुन्छ। त्यसैले स्थानीय अर्थतन्त्रको आवश्यकताअनुसार शिक्षा र सीप विकासका कार्यक्रम सञ्चालन गर्नुपर्छ।
घोराहीमा कुन क्षेत्रमा दक्ष जनशक्तिको आवश्यकता छ, कुन क्षेत्रमा व्यवसायको सम्भावना छ र स्थानीय उत्पादनलाई कसरी बजारसँग जोड्न सकिन्छ भन्ने विषयमा अध्ययन गरेर शैक्षिक कार्यक्रम निर्माण गर्न सकिन्छ। विद्यालय, कलेज, स्थानीय सरकार, निजी क्षेत्र, उद्योगी–व्यवसायी र समुदायबीच सहकार्य गर्न सके शिक्षा र उत्पादनबीचको दूरी कम गर्न सकिन्छ।
युवालाई विदेश होइन, अवसर खोज्ने वातावरण :
नेपालका धेरै युवा रोजगारी र अवसरको खोजीमा विदेश जान बाध्य छन्। विदेशमा गएर सीप सिक्नु र अनुभव प्राप्त गर्नु नराम्रो होइन, तर आफ्नै देशमा सीप र श्रमको सम्मान हुने वातावरण सिर्जना गर्नु आजको प्रमुख आवश्यकता हो।
यदि घोराहीमै गुणस्तरीय प्राविधिक शिक्षा, उद्यमशीलता तालिम, सहुलियतपूर्ण ऋण, बजारको पहुँच र उत्पादनमा आधारित रोजगारीको वातावरण निर्माण गर्न सकियो भने युवालाई आफ्नै ठाउँमा केही गर्ने प्रेरणा मिल्न सक्छ। शिक्षा पूरा गरेपछि ‘अब जागिर कहाँ पाइन्छ?’ भन्ने प्रश्नसँगै ‘मैले आफैँ के उत्पादन गर्न सक्छु?’ भन्ने सोच पनि विकास गर्नुपर्छ।
सृजनशीलता र प्रविधिलाई प्राथमिकता :
समृद्ध समाज निर्माणका लागि सृजनशीलता अत्यन्त आवश्यक छ। विद्यार्थीलाई प्रश्न गर्न, नयाँ कुरा सोच्न, प्रयोग गर्न र असफलताबाट सिक्न प्रोत्साहित गर्नुपर्छ। विज्ञान तथा प्रविधि, कृत्रिम बुद्धिमत्ता, डिजिटल प्रविधि, सूचना प्रणाली र नयाँ उद्यमका क्षेत्रमा स्थानीय प्रतिभालाई प्रोत्साहन गर्न सकिन्छ।
घोराहीका विद्यालय तथा कलेजमा सिर्जनशीलता केन्द्र, प्रविधि प्रयोगशाला, कृषि प्रयोगशाला, उद्यमशीलता कक्षा तथा विद्यार्थी नवप्रवर्तन कार्यक्रम सञ्चालन गर्न सके स्थानीय समस्याको स्थानीय समाधान खोज्ने संस्कृति विकास हुन सक्छ।
म कमल ओलीको साथको अर्थ :
म कमल ओलीले व्यक्त गरेको “शिक्षालाई उत्पादन, समृद्धि एवं सृजनशीलतासँग जोड्ने घोराही बनाऔँ अभियानको योजनामा मेरो पनि साथ छ” भन्ने प्रतिबद्धता यही सकारात्मक परिवर्तनको यात्रामा नागरिक सहभागिताको उदाहरण भएको मेरो ठहर छ ।
घोराहीको विकास कुनै एक व्यक्ति, संस्था वा सरकारको प्रयासबाट मात्र सम्भव हुँदैन। यसका लागि विद्यार्थी, शिक्षक, अभिभावक, युवा, व्यवसायी, श्रमिक, बुद्धिजीवी र सम्पूर्ण नागरिकको सहभागिता आवश्यक हुन्छ। विकासका योजनामा नागरिकको अपनत्व बढ्दै जाँदा अभियानहरू पनि बलियो बन्छन्।
अबको घोराही कस्तो बनाउने? :
अबको घोराहीमा शिक्षा र उत्पादनबीच स्पष्ट सम्बन्ध हुनुपर्छ। विद्यालयबाट निस्कने विद्यार्थीले ज्ञानसँगै कम्तीमा एउटा उपयोगी सीप लिएर निस्कन सक्ने वातावरण बन्नुपर्छ। स्थानीय उत्पादन बढ्नुपर्छ, युवाले उद्यम गर्न सक्नुपर्छ, महिलालाई आर्थिक गतिविधिमा जोड्नुपर्छ, प्रविधिको प्रयोग विस्तार गर्नुपर्छ र स्थानीय स्रोत तथा सम्भावनालाई अधिकतम उपयोग गर्नुपर्छ।
शिक्षाबाट सीप, सीपबाट उत्पा
